Riskli yapı tespiti için kimler nereye başvurabilir?

Kentsel Dönüşüm uygulamasını başlatan işlem riskli yapı tespit başvurusudur. Riskli olduğu bir kez tespit edilen bir yapıda ikametin devamı söz konusu olmayacaktır. Kanunun amacı doğrultusunda yaşam riski bulunan bir yapıda bir gün dahi geçirmemek gereği açıktır ancak şüphesiz ki bu dönüşümün maliklere bir takım maddi külfetler de yükleyeceği maliklerce dikkatli şekilde değerlendirilmeli, bu süreçten geri dönüşün olmayacağı göz önünde bulundurularak yeterli maddi hazırlık yapılmadan başlatılacak süreçlerde sıkıntılar yaşanabileceği de nazara alınmalıdır.

Riskli yapı başvurusu;

Çevre ve Şehircilik Bakanlığına,

Büyükşehir Belediyelerine,

Büyükşehir İlçe Belediyelerine,

Belediyelere,

Lisanslı Özel Firmalara yapılır.

Yasada riskli yapı başvurusu için birden fazla kurum ve merci yetkilendirilmişse de uygulamada çoğunlukla işlemler lisanslı özel kuruluşlar üzerinden yürütülmektedir.

Riskli yapı başvuru hakkı kural olarak maliklere aittir.

Kat maliklerinden her hangi biri riskli tespit başvurusunu yapabilir, çoğunluk kararı aranmaz.

Kat mülkiyeti kurulmamışsa, arsa üzerindeki binanın maliklerinden biri de riskli yapı tespit başvurusu yapabilir. Başkaca bir tespit yoksa arsa malikleri, arsanın üzerindeki binanın da maliki sayılır. Ancak tapuda açıkça arsa üzerindeki binanın başka bir kişiye ait olduğuna ilişkin şerh mevcutsa lehine şerh  bulunan bina sahibi/sahiplerinden biri de riskli yapı tespit  başvurusu yapabilir.

Bağımsız bölümde miras ve sair nedenlerle cüzi hissesi bulunan kişinin bile- yasada açık hüküm bulunmasa dahi- riskli yapı tespiti yapabileceği kabul edilmelidir.

Çevre ve Şehircilik Bakanlığı, Belediyeler, TOKİ ve Kentsel Dönüşüm Başkanlığının da re’sen riskli yapı başvurusunda bulunma hakkı ve yetkisi vardır.

Kiracıların riskli yapı tespit hakkı ise yoktur.

Tespit masrafları kural olarak malik tarafından karşılanmak zorundadır. Yasada 2023 yılında yapılan değişiklikle ihdas edilen Kentsel Dönüşüm Başkanlığı ve İlgili Belediye de de re'sen ( başvuru olmaksızın kendiliğinden ) riskli yapı tespiti yapabilir. Başkanlık veya İlgili Belediye, maliklere süre vererek masrafları kendilerine ait olmak üzere tespit yapılmasını da isteyebilir. Kat irtifakı kurulmadığı için arsa paylı olan yapılarda arsa payı sahibi başvuru yapabilecektir.

Malikler tarafından yaptırılmadığı için idarece yaptırılan tespit masraflarından kat malikleri hisseleri oranında sorumludur. İdare tespit için yaptığı masrafları maliklerden hisseleri oranında talep edebilecektir.

Kat maliki asil tarafından yapılacak başvuru için Riskli yapı tespit dilekçesi, tapu fotokopisi, takyidatlı tapu belge aslı, emkak vergi beyannamesi, beledliyeden alınacak staik proje, statik proje yoksa olmadığına ilişkin belediye yazısı ve başvurucunun kimlik fotokopisi gereklidir. Başvuru üçüncü bir kişi veya müteahhit tarafından vekaleten yapılacaksa vekaletnamede “6306 sayılı yasa kapsamında riskli yapı başvurusu için özel yetki” bulunması şarttır.

RİSKLİ YAPI başvurusu Kentsel Dönüşüm Başkanlığınca belirlenen esaslara uygun lisanslı kuruluşlarca yapılır ve sonuç Başkanlığa bildirilir. Bu itibarla riskli yapı tespiti için yetkili ve lisanslı kuruluşlar dışındaki kişi veya kurumlara yapılacak başvuru sonuç doğurmayacaktır. Başvurucuların bu konuda bilinçli olmaları ve tespit yapacak firma veya kurumun lisans durumunu sorgulamaları yerinde olacaktır. Ocak 2026