Aynen ifa ve gecikme tazminatı talebi hangi şartlarda yapılır?

Aynen ifa ve gecikme tazminatı talebi inşaat sözleşmelerindeki temerrüt (gecikme) nedeniyle sahip olunan seçimlik haklardan biridir. Bu hakkın diğer seçimlik haklara nazaran hangi avantajı için seçileceği değerlendirmeden kullanılması çeşitli sıkıntılara yol açabilecektir.

Müteahhidin sözleşmeye göre yapması gereken inşaatı geciktirmesi ve teslimin gerçekleşmemesi durumunda kullanılacak seçimlik haklardan biri olan aynen ifa ve gecikme tazminatı talebinde arsa sahibi aynen ifayı bekler ve gecikme nedeniyle uğradığı zararı talep eder. Bu zarar inşaat sözleşmelerinde çoğu zaman binanın tamamlanması gereken tarihten itibaren uğranılan kira kaybı olmakla birlikte somut olayın özelliklerine göre başka kalemlerin de değerlendirilmesi mümkündür.

Arsa sahibi bu halde inşaattaki noksan iş bedelini ve gecikme nedeniyle tazminat davası kapsamında talepte bulunabilecektir. Nama ifa yolu seçilmeden eksik iş bedeli talep edilebilmesi için yapının teslim edilmiş olması gerekir.

Gecikme süresinin hesabı da önem arz etmektedir. Kural olarak sözleşmeye göre binanın tamamlanıp teslim edilmesi gereken tarih gecikmenin başlangıcıdır ancak olayın özelliklerine göre teslimde gecikmenin müteahhidin kusuru olmadığı süreler nazara alınmalıdır. Sözleşme sırasında ek bir projelendirme gerekmişse bu ek imalatın da makul süresi belirlenerek teslim süresine eklenmesi gerekir. Bu şekilde gecikme tazminatı teslim süresinden itibaren belirlenecektir. Gecikme süresi ise teslim gereken süreden noksanların tamamlanması için gerekli süreye kadar olan zaman dilimidir. Makul süreyi aşacak şekilde uzun süre ifayı bekleyip yüklenicinin gecikme tazminatı yükünü arttırmak hukuken korunmayacaktır, bu nedenle gecikme hali başladıktan sonra makul süre içinde arsa sahibinin yasal haklarını kullanması beklenir.

Gecikme tazminatı talebi için bu hususun sözleşmede kararlaştırılmış olması şartı yoktur. Sözleşmede gecikme hali için cezai şart öngörülmüşse, bu hüküm de geçerlidir. Gecikme tazminatının cezai şartı aştığı tespit edilirse, aşan kısmın da ayrıca yükleniciden tahsili mümkündür. Sözleşmede özel olarak hüküm olmak şartıyla gecikme tazminatı ve cezai şartın ayrı ayrı yükleniciye yükletilebilir. Ocak 2026